İşten çıkış kodu nedir, nereye yazılır?
İşten çıkış kodu, işverenin sigortalı işten ayrılış bildirgesinde seçtiği ve sözleşmenin neden bittiğini gösteren SGK kodudur. Bildirge, sözleşmenin bittiği tarihten itibaren 10 gün içinde e-Bildirge üzerinden verilir (5510 sayılı Kanun m.9).
Kod neden bu kadar önemli? Çünkü işsizlik ödeneğini yalnızca İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 51. maddesinde sayılan sebeplerle işsiz kalan kişi alabilir. Çalışan, işverenin verdiği işten ayrılma bildirgesiyle birlikte sözleşmenin bittiği günü izleyen 30 gün içinde İŞKUR'a başvurur (4447 m.48). Yani işverenin bildirdiği sebep, başvurunun dayandığı ilk belgedir.
SGK işten çıkış kodları listesi (güncel)
SGK'nın e-Bildirge sisteminde kullanılan güncel listede 06, 07, 29, 35, 36 ve 41 numaralı kodlar bulunmaz. Eskiden 'ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık' için kullanılan 29 kodu kaldırıldı ve yerine İş Kanunu'nun 25/II maddesinin her bendi için ayrı bir kod (42-50) geldi.
| Kod | İşten ayrılış nedeni |
|---|---|
| 01 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi |
| 02 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi |
| 03 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) |
| 04 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi |
| 08 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle |
| 09 | Malulen emeklilik nedeniyle |
| 10 | Ölüm |
| 11 | İş kazası sonucu ölüm |
| 12 | Askerlik |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması |
| 15 | Toplu işçi çıkarma |
| 16 | Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli |
| 17 | İşyerinin kapanması |
| 18 | İşin sona ermesi |
| 19 | Mevsim bitimi (sözleşme askıya alınıyorsa. Yeniden başlatılmayacaksa 04 kullanılır) |
| 20 | Kampanya bitimi (sözleşme askıya alınıyorsa. Yeniden başlatılmayacaksa 04 kullanılır) |
| 21 | Statü değişikliği |
| 22 | Diğer nedenler |
| 23 | İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih |
| 24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih |
| 26 | Disiplin kurulu kararı ile fesih |
| 27 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih |
| 28 | İşveren tarafından sağlık nedeniyle fesih |
| 30 | Vize süresinin bitimi (sözleşme askıya alınıyorsa. Yeniden başlatılmayacaksa 04 kullanılır) |
| 31 | Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih |
| 32 | 4046 sayılı Kanun m.21'e göre özelleştirme nedeniyle fesih |
| 33 | Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi |
| 34 | İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih |
| 37 | KHK ile kamu görevinden çıkarma |
| 38 | Doğum nedeniyle işten ayrılma |
| 39 | 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçiş |
| 40 | 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi sebebiyle çıkış |
| 42 | İş K. 25/II-a: işe girerken gerekli nitelikler konusunda işvereni yanıltma |
| 43 | İş K. 25/II-b: işverenin ya da ailesinin şeref ve namusuna dokunan söz ve davranış, asılsız ihbar |
| 44 | İş K. 25/II-c: işverenin başka bir işçisine cinsel taciz |
| 45 | İş K. 25/II-d: sataşma, işe sarhoş ya da uyuşturucu almış gelme, işyerinde kullanma |
| 46 | İş K. 25/II-e: güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırrını açıklama |
| 47 | İş K. 25/II-f: işyerinde 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç |
| 48 | İş K. 25/II-g: izinsiz ve haklı sebepsiz devamsızlık |
| 49 | İş K. 25/II-h: hatırlatılmasına rağmen görevi yapmamakta ısrar |
| 50 | İş K. 25/II-ı: iş güvenliğini tehlikeye düşürme, ağır hasar |
Hangi kodda kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği var?
Kıdem tazminatı, 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki sona erme hâllerinde ve işçi en az 1 tam yıl çalışmışsa doğar. İşsizlik ödeneği ise 4447 sayılı Kanun'un 51. maddesinde sayılan, işçinin istek ve kusuru dışındaki sona ermelerde verilir.
| Kod | Durum | Kıdem tazminatı (1 yıl şartıyla) | İşsizlik ödeneği* |
|---|---|---|---|
| 03 | İstifa | Hayır | Hayır |
| 04 | İşverenin haklı sebep göstermeden feshi | Evet | Evet |
| 05 | Belirli süreli sözleşmenin bitmesi | Kural olarak hayır | Evet |
| 08 | Emeklilik veya toptan ödeme | Evet | Hayır |
| 12 | Askerlik | Evet | Hayır |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi (evlilikten itibaren 1 yıl içinde) | Evet | Hayır |
| 14 | Emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlama | Evet | Hayır |
| 15 | Toplu işçi çıkarma | Evet | Evet |
| 17 | İşyerinin kapanması | Evet | Evet |
| 22 | Diğer nedenler | Gerçek nedene bağlı | Gerçek nedene bağlı |
| 23, 24, 25 | İşçinin haklı feshi (zorlayıcı sebep, sağlık, işverenin ahlaka aykırı davranışı) | Evet | Evet |
| 27 | İşverenin zorlayıcı sebep ya da tutukluluk nedeniyle feshi | Evet | Zorlayıcı sebepte evet |
| 28 | İşverenin sağlık nedeniyle feshi | Evet | Evet |
| 42-50 | İşverenin 25/II'ye dayalı haklı feshi | Hayır | Hayır |
* İşsizlik ödeneğinin ayrıca prim şartı var
Sebep uygun olsa bile çalışanın sözleşme bitmeden önceki son 120 günü hizmet akdine tabi geçirmiş olması ve son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. 600 gün prime 180, 900 gün prime 240, 1080 gün prime 300 gün ödenek verilir (4447 m.50).
Yanlış çıkış kodu işverene neye mal olur?
Sorun çoğu zaman kodun kendisinden değil, gerçek fesih sebebiyle çelişmesinden çıkar. Çalışan dava açtığında mahkeme bildirgedeki koda bakmaz, feshin gerçekte nasıl olduğuna bakar. İş Kanunu'nun 25. maddesi de işçiye, feshin gösterilen sebebe uymadığını ileri sürerek dava açma hakkı tanır.
- İşveren çıkardığı hâlde 03 (istifa) bildirirseniz çalışan işsizlik ödeneği alamaz ve dava açmak için güçlü bir gerekçe kazanır. İstifayı yazılı ve imzalı bir dilekçeyle ispat edemeyen işveren kıdem ve ihbar tazminatıyla, şartları varsa işe iade davasıyla karşılaşır.
- Belgesi olmadan 42-50 arası bir kod seçmek risklidir. Bu kodlar tazminatsız çıkış anlamına geldiği için ispat yükü ağırdır. Devamsızlık (48) için tutanak ve puantaj kaydı, diğerleri için savunma istemi ve olayı gösteren belgeler gerekir. Fesih, olayın öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü ve her durumda olaydan itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır (İş K. m.26).
- Her çıkışa 22 (diğer nedenler) yazmak işinize yaramaz. Bu kod ne işverenin haklı feshini ne de çalışanın hakkını açıkça gösterir ve uyuşmazlıkta işvereni korumaz.
- 19, 20 ya da 30 kodları yalnız sözleşme askıya alınıyorsa kullanılır. Çalışan geri çağrılmayacaksa SGK listesine göre 04 bildirilir.
- Emeklilik için ayrılan çalışanı istifa (03) gibi göstermeyin. Yaşlılık aylığı almak için ayrılan kişi 08 koduyla bildirilir ve kıdem tazminatı doğar. Bunun için çalışanın aylığa hak kazandığını ve SGK'ya başvurduğunu belgelemesi gerekir (1475 m.14). Emekli olup çalışmaya devam edenler için emekli çalıştırma ve SGDP yazısına bakabilirsiniz.
Kod seçmeden önce sormanız gerekenler
- Sözleşmeyi kim bitirdi? İşçi mi, işveren mi, yoksa süresi mi doldu?
- İşveren bitirdiyse haklı bir sebep var mı, varsa İş Kanunu 25'in hangi bendi? Tutanak, savunma ve puantaj gibi belgeler dosyada mı?
- İşçi bitirdiyse bu bir istifa mı, yoksa ücretin ödenmemesi, sağlık ya da zorlayıcı sebep gibi m.24'e dayanan haklı bir fesih mi? Dilekçede hangi gerekçe yazıyor?
- Fesih yazısı, çalışma belgesi ve bildirge aynı sebebi mi gösteriyor?
- Bildirge 10 gün içinde verildi mi, çalışana işten ayrılma bildirgesi teslim edildi mi?
- Son maaş, kullanılmayan izin ve varsa tazminatlar hesaplandı mı?
Mertsis'te çıkış dosyası için kayıtlar
- İşe Giriş / Çıkış Listesi her çıkışın SGK bildirimi için son gününü gösterir.
- Devamsızlık raporu ve gün gün puantaj, 48 kodu için gereken devamsızlık kaydını verir.
- Elle yapılan her düzeltme, gerekçesi ve yapan kişiyle birlikte işlem geçmişinde durur.
- Ayrılan personel için Çalışma Belgesi (İş Kanunu 28. madde) düzenlenir ve zimmette kalan eşya işaretlenir.
- İzin Bakiyesi raporu biriken iznin ayrılışta ödenecek tahmini tutarını, İlk 90 Günde Ayrılanlar listesi de erken ayrılanları gösterir.
Sık sorulanlar
İşten çıkış kodu 04 ne demek, tazminat alınır mı?
04, belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı bir sebep gösterilmeden feshedildiği anlamına gelir. En az 1 yıl çalışan işçi kıdem tazminatı alır, ihbar süresi verilmediyse ihbar tazminatı da doğar. Prim şartları da sağlanıyorsa işsizlik ödeneği alınabilir.
29 çıkış kodu kaldırıldı mı?
Evet, SGK'nın güncel listesinde 29 kodu yok. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan işveren fesihleri artık İş Kanunu 25/II'nin ilgili bendine göre 42 ile 50 arasındaki kodlardan biriyle bildiriliyor.
İstifa eden (kod 03) işsizlik maaşı alabilir mi?
Hayır, kendi isteğiyle istifa eden çalışan işsizlik ödeneği alamaz. Ödenek yalnız çalışanın istek ve kusuru dışındaki sona ermelerde verilir. Ama çalışan, mesela ücreti ödenmediği için İş Kanunu 24. maddeye dayanarak sözleşmeyi feshettiyse bu istifa değil haklı fesihtir ve ödenek hakkı doğabilir.
Yanlış çıkış kodu girilirse ne olur?
Kod gerçek sebeple uyuşmuyorsa çalışan işsizlik ödeneği alamayabilir ve işverene dava açabilir. Mahkeme bildirgeye değil gerçek sebebe bakar. Hatayı fark ettiğinizde bildirgeyi düzeltin ve fesih yazısıyla çalışma belgesinin aynı sebebi gösterdiğinden emin olun.
Kaynaklar
- SGK: İşten ayrılış nedenleri (e-Bildirge kod listesi)
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.24, m.25, m.26
- 1475 sayılı İş Kanunu, m.14 (kıdem tazminatı)
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, m.48, m.50, m.51
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.9
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.