İşçi alacaklarında zamanaşımı 2026: kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve ücret alacağı için süreler

İşçi alacaklarında zamanaşımı kaç yıl?

Fabrikalarda en sık istenen işçi alacaklarının hepsinde süre 5 yıldır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatı ve yıllık izin ücreti için 5 yıllık süre İş Kanunu ek m.3'te yazar. Ücret alacakları için aynı süre İş Kanunu m.32'de geçer. Kanunda özel bir süre bulunmayan alacaklarda ise genel süre 10 yıldır (Türk Borçlar Kanunu m.146).

Yargıtay fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretlerini ücret sayar. Bu yüzden bu alacaklar da ücret alacağı gibi 5 yıllık süreye tabidir. Türk Borçlar Kanunu da ücreti dönemsel edimler arasında sayar ve 5 yıllık zamanaşımına bağlar (m.147/1).

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Zamanaşımı alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği gün başlar (TBK m.149). Pratikte iki ayrı saat işler.

• Kıdem, ihbar ve kullanılmayan yıllık izin ücreti sözleşme sona erdiğinde doğar ve süre o gün başlar. Yıllık izin ücreti için kanun bunu açıkça yazar (İş K. m.59). Çalışırken biriken izin, işçi ayrılana kadar eskimez.
• Ücret, fazla mesai ve tatil ücretleri ise her ay, o ayın ücretinin ödenmesi gereken gün muaccel olur ve her ayın alacağı kendi 5 yılını ayrı sayar. Mesela 8 yıl çalışıp ayrılan bir işçi, dava ya da arabuluculuk başvurusu tarihinden geriye doğru son 5 yılın fazla mesaisini isteyebilir. Daha eski aylar kural olarak zamanaşımına uğramıştır.
• Çalışma devam ederken de süre işler. Türk Borçlar Kanunu, hizmet ilişkisi sürerken zamanaşımının durmasını yalnızca ev hizmetlileri için öngörür (m.153/4). Fabrika işçisinin ücret alacağında süre, iş ilişkisi devam ederken de işlemeye devam eder.

Zamanaşımı nasıl durur ya da kesilir?

İş davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1). Arabuluculuk bürosuna başvurulan günden son tutanağın düzenlendiği güne kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17). Durma sona erince süre kaldığı yerden devam eder (TBK m.153).

Zamanaşımı süreleri sözleşmeyle kısaltılamaz ya da uzatılamaz (TBK m.148). İş sözleşmesine ya da çıkışta imzalatılan bir belgeye "alacaklar 1 yıl içinde istenmezse düşer" diye yazmanın hiçbir hukuki sonucu olmaz.

Puantaj kayıtlarını ne kadar saklamalısınız?

Kayıtları en az, alacağın istenebileceği son güne kadar saklamanız gerekir. Fazla mesai ve ücret alacağında 5 yıllık süre her ay için ayrı başlar. Ayrılışta doğan alacaklarda da süre ayrılış gününden işler. İşçi ayrıldıktan yıllar sonra bile sizden geriye dönük kayıt istenebilir. Fazla çalışmayı yaptığını işçi, ücretini ödediğinizi de siz ispat edersiniz. Saklanmamış bir puantaj, mahkemenin tanık beyanlarına dayanan ve genellikle işveren aleyhine çıkan bir hesap yapmasına yol açar.

• SGK'nın saklama süresi daha uzundur. İşyeri kayıt ve belgeleri, ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılı başından itibaren 10 yıl saklanır (5510 m.86). Bu süre, 5 yıllık zamanaşımını pratikte kapsar.
• Yalnızca aylık özeti değil, gün gün giriş-çıkış dökümünü ve elle yapılan düzeltmelerin gerekçesini de saklayın. Mahkeme ve bilirkişi hesabı çoğu zaman günlük kayıttan yapar.
• Bordroyu, fazla çalışma onayını, izin kayıt belgesini ve ihtirazi kayıtlı bordroları da puantajla birlikte aynı süre saklayın.
• Süre dolunca kayıtları imha edin, çünkü kişisel veriler ancak işlendikleri amaç için gereken süre kadar tutulabilir (KVKK m.4). Saklama süresini de bir saklama ve imha politikasına yazmanız gerekir.