Fabrikada yeni çalışan oryantasyonu: ilk gün ve ilk hafta planı, işe başlama İSG eğitimi, mentor ve deneme süresi

Oryantasyon nedir, fabrikada neden farklıdır?

Oryantasyon, yeni çalışanın işini, işyerini, kuralları ve ekibini tanıyıp verimli ve güvenli çalışır hâle gelmesi için yapılan planlı uyum sürecidir. Ofiste eksik bir oryantasyonun bedeli verim kaybıdır, fabrikada ise iş kazası olabilir. Bu yüzden fabrikada oryantasyonun iki katmanı vardır. Birincisi kanunun işe başlamadan önce istediği zorunlu adımlardır. İkincisi de çalışanın işte kalmasını sağlayan uyum programıdır.

İkinci katmanın önemi personel devir hızında görünür, çünkü ilk aylarda ayrılan her çalışan, işe alım ve eğitim emeğinin boşa gitmesi demektir.

İşe başlamadan önce neler zorunlu?

Yeni çalışan fiilen işe başlamadan önce SGK'ya bildirilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde sağlık raporu alınır ve en az iki saatlik işe başlama İSG eğitimi verilir. Bu üç adımı "sonra hallederiz" diyerek erteleyemezsiniz.

İşe başlama İSG eğitiminin kuralları nelerdir?

• Eğitim, çırak ve stajyerler dahil bütün çalışanlara, fiilen işe başlamadan önce verilir.
• Eğitimde çalışanın yapacağı iş, kullanacağı ekipman, çalışma ortamının riskleri ve işyerine özel önlemler anlatılır. Yani genel bir sunum yetmez, eğitim o tezgâha ve o hatta özel olmalıdır.
• Eğitim yüz yüze ve uygulamalı verilir. En az iki saat sürer ve bu süre temel eğitimden sayılmaz.
• Eğitimi iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ya da işverenin görevlendirdiği bilgili ve deneyimli bir çalışan verebilir.
• Eğitimi veren, çalışan ve işveren ya da vekili bir tutanak imzalar ve bu tutanak özlük dosyasında saklanır.
• 6331 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır.

İlk gün saat saat nasıl planlanır?

İlk günün amacı yeni çalışanı hemen üretime katmak olmamalı. Amaç, onu güvenli çalışan ve nerede ne olduğunu bilen biri olarak hattaki yerine teslim etmektir. 08:00'de başlayan bir vardiya için örnek bir akışı tabloda verdik.

Mola saatini yeni çalışana ilk gün açıkça söyleyin.

İlk hafta iş nasıl devredilir?

• 1. ve 2. gün yeni çalışan mentorla birlikte çalışır. İşi mentor yapar, yeni çalışan izler.
• 3. ve 4. gün roller değişir. İşi yeni çalışan yapar, mentor izleyip düzeltir. İş talimatı ve kalite kriterleri birlikte okunur.
• 5. gün kısa bir beceri kontrolü yapılır ve işin iş talimatına göre doğru ve güvenli yapılıp yapılmadığına bakılır. Ardından bölüm amiriyle ilk hafta görüşmesi yapılır.
• Vardiya düzenini, fazla çalışma kurallarını, izin talebini ve maaş gününü ilk hafta içinde yazılı olarak anlatın. Yeni çalışanın en sık sorduğu soru, maaşın ne zaman yatacağıdır.
• Vardiyalı işte ilk haftayı mümkünse gündüz vardiyasında geçirtin, çünkü gece vardiyasında mentor ve amir desteği daha zayıftır.

Mentor nasıl seçilir?

Mentor, yeni çalışanın ilk haftalarında yanında duran ve aynı işi bilen deneyimli bir çalışandır. En hızlı çalışanı seçmeyin. En iyi anlatan ve kurallara en iyi uyan kişiyi seçin, çünkü yeni çalışan mentorun söylediğini değil yaptığını kopyalar. Mentorun iş yükünü biraz azaltın ve görevini açıkça tanımlayın. İlk hafta yeni çalışanın yanında olmalı, ilk ay her hafta kısa bir görüşme yapmalı ve gördüğü riskli davranışı amire bildirmelidir.

İlk 3 ayda temel eğitim ve deneme süresi nasıl takip edilir?

İşe başlama eğitiminden sonra temel İSG eğitiminin tamamını, çalışanın işe başladığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde vermeniz gerekir.

İş sözleşmesine deneme kaydı koyduysanız deneme süresi en çok iki aydır ve toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir (İş Kanunu m.15). Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden ve tazminatsız feshedebilir. Ama süre bir gün bile geçerse bu imkân ortadan kalkar. Deneme süresinin sonu, oryantasyonun da doğal bitiş noktasıdır.