Forklift operatör belgesi: MYK zorunluluğu, periyodik kontrol ve işverenin sorumluluğu

Forklift kullanmak için MYK belgesi zorunlu mu?

Evet. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 09.04.2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Meslekî Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No: 2021/1) listesinde Endüstriyel Taşımacı (Seviye 3), 13UY0145-3 ulusal yeterliliği yer alıyor. Tebliğe göre listedeki mesleklerde, yayımdan on iki ay sonra MYK belgesi olmayan kişiler çalıştırılamaz; yani zorunluluk Nisan 2022'den beri uygulanıyor.

MYK'nın yeterlilik belgesine göre Endüstriyel Taşımacı yeterliliği; forkliftler, istif makineleri ve transpaletlerle yük kaldırma, taşıma ve yerleştirme işlerini kapsar. Yeterlilik birimleri şunlardır:

Forklift operatörü için belgenin kapsamına B1 biriminin girmesi gerekir. Belgeyi alırken hangi birimlerden başarılı olunduğunu kontrol edin: yalnızca çekici (B2) ya da sapancılık (B3) birimini içeren bir belge forklift kullanımını kapsamaz.

Kimler muaf?

5544 sayılı Kanun'un ek 1. maddesine göre 3308 sayılı Kanun'a göre ustalık belgesi almış olanlar ile MEB'e bağlı meslekî ve teknik eğitim okullarından ve üniversitelerin meslekî ve teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlar, diplomalarında veya ustalık belgelerinde yazan bölüm, alan ve dalda çalıştırıldıkları sürece MYK belgesi şartından muaftır. Muafiyet, alan uyuşmuyorsa geçerli değildir.

Operatör belgesi ve ehliyet konusu

MYK belgesi, forklift kullanımı için İSG mevzuatının aradığı mesleki yeterlilik belgesidir. Bundan ayrı olarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesine göre iş makinesi sürücülerinin eğitimleri ve sınavda başarılı olanların belgeleri Millî Eğitim Bakanlığınca ya da MEB'in yetkilendirdiği kurumlarca verilir. Forkliftin fabrika dışına, kamuya açık yola çıktığı işlerde trafik mevzuatının sürücü belgesi kuralları ayrıca uygulanır.

İş Ekipmanları Yönetmeliği: sahadaki kurallar

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin eklerinde, forklift gibi kendinden hareketli iş ekipmanları için şu kurallar yer alır:

• Kendinden hareketli iş ekipmanları, bu ekipmanların güvenli kullanımı ile ilgili uygun eğitim almış çalışanlar tarafından kullanılır.
• Ekipman bir çalışma alanında hareket ediyorsa uygun trafik kuralları ve hız sınırları konulur ve uygulanır.
• Çalışma alanında görevli olmayan çalışanların bulunmasını önleyecek düzenleme yapılır.
• Hareket hâlinde risk oluşturan ekipmanlarda yetkisiz kişilerce çalıştırılmasını önleyecek donanım bulunur.
• Üzerinde çalışan bulunan forkliftlerde devrilme riskine karşı sürücü kabini, devrilmeyecek yapı ya da sürücünün ezilmesini önleyecek yapı gibi önlemlerden biri sağlanır.

Forkliftin periyodik kontrolü

Forklift, yönetmeliğin EK-III Tablo-2'sinde kaldırma ve iletme ekipmanları arasında "Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı ve benzeri)" başlığıyla yer alır.

Periyodik kontrol ayrıca önemli bakım ve onarımdan sonra, kazadan ya da uzun süre kullanılmamaktan sonra güvenliğin bozulmuş olabileceği durumlarda da yaptırılır. Yetkili olmayan kişilerce yapılan periyodik kontroller geçersizdir.

İşverenin sorumluluğu ve cezalar

Belgesiz bir operatörün karıştığı kazada idari para cezasından daha ağır sonuç, SGK'nın rücu hakkıdır: kaza işverenin İSG mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse SGK'nın yaptığı ödemeler işverene ödettirilir (5510 m.21). Ayrıntılar için iş kazası bildirimi rehberine bakın.

Forklift dışında hangi mesleklerde MYK belgesinin zorunlu olduğunu MYK belgesi zorunlu meslekler rehberinde bulabilirsiniz.