Hangi olaylar iş kazası sayılır?
5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre iş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaydır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
- Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.
Son madde fabrikalar için önemli: personel servisinde yaşanan kaza da iş kazasıdır ve aynı bildirim kurallarına tabidir.
Bildirim süreleri: kolluk derhal, SGK 3 iş günü
| Olay | Kime | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İş kazası | Olay yerindeki yetkili kolluk kuvveti | Derhal | 5510 m.13 |
| İş kazası | SGK | Kazadan sonraki 3 iş günü içinde | 5510 m.13, 6331 m.14 |
| İşverenin kontrolü dışındaki yerde iş kazası | SGK | Kazanın öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü | 5510 m.13 |
| Meslek hastalığı | SGK | İşverenin öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü | 5510 m.14, 6331 m.14 |
| Sağlık hizmeti sunucusuna gelen iş kazası | SGK | En geç 10 gün (sağlık hizmeti sunucusu bildirir) | 6331 m.14/4 |
Bildirim iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile yapılır. Hastanenin ya da işyeri hekiminin kendi bildirimini yapması, işverenin bildirim yükümlülüğünü kaldırmaz: iki yükümlülük birbirinden ayrıdır.
İşverenin kayıt ve inceleme yükümlülüğü
6331 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre işveren, bildirimin yanında şunları yapmakla yükümlüdür:
- Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak raporlarını düzenler.
- Yaralanma ya da ölüme yol açmasa bile işyerinin veya iş ekipmanının zarar gördüğü olayları ve zarar verme potansiyeli olan olayları (ramak kala) inceleyip raporlar.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay meydana geldiğinde risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir. Kaza kayıtları aynı zamanda risk değerlendirmesinde toplanması zorunlu bilgiler arasındadır. Ayrıntılar için risk değerlendirmesi zorunluluğu rehberine bakın.
Bildirmemenin 2026 cezası
İş kazasını ve meslek hastalığını süresinde SGK'ya bildirmemek 6331 sayılı Kanun'un 26/1-e maddesine göre cezalandırılır. Bu ceza, diğer İSG cezalarından farklı olarak doğrudan SGK tarafından verilir. ÇSGB'nin 2026 tablosuna göre tutarlar:
| Çalışan sayısı | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| 10'dan az | 44.443 TL | 55.553 TL | 66.664 TL |
| 10 ile 49 arası | 44.443 TL | 66.664 TL | 88.886 TL |
| 50 ve üzeri | 66.664 TL | 88.886 TL | 133.329 TL |
Kaza ve meslek hastalığı kaydını tutmamak, inceleme yapmamak ve rapor düzenlememek ise ayrı bir ihlaldir: 2026'da temel tutar her yükümlülük için 33.326 TL; 50 ve üzeri çalışanı olan tehlikeli işyerinde 66.652 TL, çok tehlikeli işyerinde 99.978 TL.
5510 sayılı Kanun'a göre mali sonuçlar
- İş kazası süresinde bildirilmezse, bildirim tarihine kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (5510 m.21/2).
- Kaza işverenin kastı ya da İSG mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK'nın yaptığı ve yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, yasal sınırlar içinde işverene ödettirilir (5510 m.21/1).
- Meslek hastalığını bildirmeyen ya da kasten eksik veya yanlış bildiren işverene, SGK'nın yaptığı masraflar ve ödediği geçici iş göremezlik ödenekleri rücu edilir (5510 m.14).
Rapor parasının nasıl hesaplandığı için rapor parası ve geçici iş göremezlik rehberine bakabilirsiniz.
Kazadan sonra adım adım
- Yaralıya ilk yardım yapın, gerekirse 112'yi arayın. Tehlike sürüyorsa çalışanları güvenli yere alın.
- Olay yerindeki yetkili kolluk kuvvetine derhal bilgi verin.
- Kaza yerini mümkün olduğunca bozmadan koruyun; fotoğraf çekin, tanıkların adını ve ifadesini alın.
- Kazanın tarih ve saatini, vardiyayı, kullanılan makineyi ve kişisel koruyucu donanımı kayda geçirin.
- İş kazası bildirgesini 3 iş günü dolmadan SGK'ya verin.
- İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanıyla kök neden incelemesini yapın, kaza raporunu düzenleyin.
- Risk değerlendirmesini kazanın etkilediği bölüm için güncelleyin ve düzeltici önlemleri sorumlu ve tarihle planlayın.
- Kaza geçiren çalışana işe başlamadan önce kazanın sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri hakkında ilave eğitim verin (6331 m.17/4).
- Çalışan talep ederse işe dönüşte sağlık muayenesini yaptırın (6331 m.15).
Kayıtlar hukuki uyuşmazlıkta da işe yarar
Kazanın oluş şekli, çalışanın o sırada mesaide olup olmadığı, aldığı eğitimler ve zimmetlenen koruyucu donanım; hem SGK incelemesinde hem de olası tazminat davasında belirleyici olur. Hukuki değerlendirme için avukatınıza danışın.
Mertsis Digital ile
Kaza anında herkese ulaşın, içeride kim var bilin
- Acil durumda (tahliye, yangın, kaza) bildirim öne çıkar, okunana kadar ekranda kalır, firma sahibine de gider.
- Bildirim herkese, seçilen vardiya ve departmanlara ya da şu an içeride olanlara gönderilir; kimin okuduğu panelde.
- Panelde anlık liste: içeride olanlar, gelmeyenler, izinliler.
- İSG eğitimi ve periyodik muayene tarihleri belge takibinde; süresi geçmiş belgeyle işe girene anında uyarı.
Sık sorulanlar
İş kazası SGK'ya kaç gün içinde bildirilir?
Kazadan sonraki üç iş günü içinde. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduysa süre kazanın öğrenildiği tarihten başlar. Ayrıca olay yerindeki kolluk kuvvetine derhal bildirim yapılır.
Meslek hastalığında bildirim süresi ne zaman başlar?
İşverenin meslek hastalığını öğrendiği ya da kendisine bildirildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirim yapılır.
İş kazasını geç bildirmenin cezası ne kadar?
2026'da temel tutar 44.443 TL'dir; çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artar ve 50 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerinde 133.329 TL olur. Ayrıca bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.
Servis kazası iş kazası sayılır mı?
Evet. 5510 sayılı Kanun'a göre sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır.
Hastane bildirdiyse işveren yine bildirmeli mi?
Evet. Sağlık hizmeti sunucularının bildirim yükümlülüğü ayrıdır; işverenin üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğünü kaldırmaz.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
- ÇSGB: 6331 sayılı Kanuna göre 2026 yılında uygulanacak idari para cezaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.