Dayanak: iki ayrı düzenleme
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 11. maddesi, işverene ilk yardım dahil acil durumlar için uygun donanıma sahip ve eğitimli yeterli sayıda kişiyi görevlendirme yükümlülüğü verir. Kaç kişi olacağı ve eğitimin nasıl yapılacağı ise Sağlık Bakanlığının 29.07.2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği'nde düzenlenir. Yönetmelik 27.12.2025 tarihli ve 33120 sayılı Resmî Gazete ile değiştirildi.
Kaç çalışana bir ilk yardımcı?
| Tehlike sınıfı | İlk yardımcı sayısı (Yönetmelik m.19) |
|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışan için 1 |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 |
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki "her 15 / 10 çalışana kadar" ifadesi, küsuratlı sonuçta bir üst sayıya geçilmesi gerektiği anlamına gelir. Fabrikanızın sınıfını bilmiyorsanız işyeri tehlike sınıfları rehberinden kontrol edin.
Örnek hesaplar
- 130 çalışanlı tehlikeli fabrika: 130 ÷ 15 = 8,67 → en az 9 ilk yardımcı.
- 85 çalışanlı çok tehlikeli fabrika: 85 ÷ 10 = 8,5 → en az 9 ilk yardımcı.
- 60 çalışanlı az tehlikeli atölye: 60 ÷ 20 = 3 ilk yardımcı.
İlk yardım eğitimi nasıl alınır?
- İlk yardım eğitimi 16 saattir (Yönetmelik m.20).
- Eğitim, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş ilkyardım eğitim merkezlerinde, yetki belgeli eğitmenlerce verilir.
- İlk yardımcı olacak kişinin en az ilkokul mezunu olması ve eğitimin tamamına devam etmesi zorunludur.
- Eğitim sonunda teorik ve uygulamalı sınav yapılır; başarılı sayılmak için her birinden 100 üzerinden en az 85 puan gerekir. Sınavlar eğitim bitişinden sonra en fazla otuz gün içinde yapılır.
- Eğitim içeriği; temel yaşam desteği ve OED kullanımı, hava yolu tıkanıklığı, kanamalar, şok, yaralanmalar, kırık-çıkık, yanık, zehirlenme ve acil taşıma tekniklerini kapsar.
Belge kaç yıl geçerli, ne zaman yenilenir?
İlkyardımcı belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır (Yönetmelik m.23). 27.12.2025 değişikliğiyle güncelleme takvimi değişti:
| Konu | 27.12.2025 öncesi | 27.12.2025 sonrası |
|---|---|---|
| Güncelleme eğitimi ne zaman? | Geçerlilik süresinin bitiminden sonra en geç 3 ay içinde | Geçerlilik süresinin bitiminden önceki 3 ay içinde |
| Güncelleme eğitimine katılmayan | Belge geçersiz sayılır | Belge geçersiz sayılır |
| Güncelleme eğitiminin süresi | Alınan eğitimin yarısı | Alınan eğitimin yarısı (16 saatlik eğitim için 8 saat) |
Yani artık süre dolduktan sonra tanınan üç aylık ek süre yok: güncelleme eğitimi belgenin bitiş tarihinden önceki üç ay içinde alınmalı. Örneğin belgesi 15 Mart 2027'de bitecek bir çalışan, güncelleme eğitimini 15 Aralık 2026 ile 15 Mart 2027 arasında almalı. Güncelleme eğitimine katılanların belgeleri, belge geçerlilik tarihinden itibaren geçerlilik süresi kadar uzatılır.
İlk yardım eğitimi, İSG eğitiminden ayrıdır
Çalışanların İSG temel eğitimi ve tekrar eğitimleri ayrı bir yönetmelikle düzenlenir ve ilk yardımcı belgesinin yerine geçmez. İSG eğitim süreleri için İSG eğitimi ve sağlık muayenesi süreleri rehberine bakın.
Eksik ilk yardımcının cezası
Acil durumlar için destek elemanı görevlendirmemek, acil durum planı hazırlamamak ya da araç gereç sağlamamak 6331 sayılı Kanun'un 26/1-d maddesine göre her bir yükümlülük için cezalandırılır ve aykırılık sürerse her ay yeniden uygulanır. ÇSGB'nin 2026 tablosuna göre:
| Çalışan sayısı | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| 10'dan az | 22.194 TL | 27.742 TL | 33.291 TL |
| 10 ile 49 arası | 22.194 TL | 33.291 TL | 44.388 TL |
| 50 ve üzeri | 33.291 TL | 44.388 TL | 66.582 TL |
Cezadan daha önemlisi, kaza anında belgeli ilk yardımcının bulunmamasıdır. Kaza sonrası işverenin yapması gerekenler için iş kazası bildirimi rehberine bakın.
Pratik kontrol listesi
- Tehlike sınıfınıza göre gereken ilk yardımcı sayısını hesaplayın.
- Belgeli çalışanların listesini vardiya ve bölüm bazında çıkarın; boşluk kalan vardiyaları belirleyin.
- Her belgenin bitiş tarihini kaydedin ve bitişten önceki üç ayı güncelleme eğitimi için takvime işleyin.
- İşten ayrılan ilk yardımcının yerine yenisini planlayın; sayının altına düşmeyin.
- İlk yardımcıların adlarını acil durum planında ve çalışanların görebileceği yerlerde duyurun.
Mertsis Digital ile
İlk yardım belgeleri süresi dolmadan önünüzde
- İlk yardım, İSG eğitimi, sağlık muayenesi ve MYK belgelerinin bitiş tarihleri tek ekranda; aynı gün eğitim alanlar toplu girilir.
- 30, 15 ve 7 gün kala uyarı; 1 gün kala ACİL; zorunlu ama hiç girilmemiş belgeler de listede.
- Acil durumda (tahliye, yangın, kaza) bildirim herkese, seçilen vardiyaya ya da şu an içeride olanlara gider; okunana kadar ekranda kalır.
- Panelde anlık liste: içeride olanlar, gelmeyenler, izinliler.
Sık sorulanlar
Kaç çalışana bir ilk yardımcı gerekir?
İlkyardım Yönetmeliği'ne göre az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1, tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışana kadar 1, çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışana kadar 1 ilk yardımcı bulundurulur.
İlk yardım belgesi kaç yıl geçerli?
Üç yıl. 27.12.2025 değişikliğinden bu yana güncelleme eğitimi, belgenin geçerlilik süresi bitmeden önceki üç ay içinde alınmalıdır; alınmazsa belge geçersiz sayılır.
İlk yardım eğitimi kaç saat?
İlk yardım eğitimi 16 saattir. Güncelleme eğitimi alınan eğitimin yarısı, yani 8 saattir.
Süresi geçen ilk yardım belgesi yenilenebilir mi?
Yönetmeliğe göre güncelleme eğitimine belirtilen süre içinde katılmayanların belgeleri geçersiz sayılır. Bu durumda çalışanın ilk yardımcı sayılabilmesi için yeniden belge alması gerekir.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 29.07.2015, sayı 29429: İlkyardım Yönetmeliği
- Resmî Gazete, 27.08.2020, sayı 31226: İlkyardım Yönetmeliğinde değişiklik
- Resmî Gazete, 27.12.2025, sayı 33120: İlkyardım Yönetmeliğinde değişiklik
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- ÇSGB: 6331 sayılı Kanuna göre 2026 yılında uygulanacak idari para cezaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.