İşyeri tehlike sınıfları: fabrikanız az tehlikeli mi, tehlikeli mi, çok tehlikeli mi?

Tehlike sınıfı nedir, nereden gelir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 9. maddesine göre işyerleri az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç sınıfa ayrılır. Sınıflar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çıkardığı İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ekindeki listede (Ek-1) faaliyet kodu bazında sayılır.

Liste, NACE faaliyet kodlarına dayanır. Tebliğin ekindeki tablo altılı NACE kodunu, faaliyetin tanımını ve tehlike sınıfını yan yana verir. İşyerinizin hangi sınıfta olduğunu, işyerinin tescilinde esas alınan asıl işin kodunu bu listede bularak öğrenirsiniz.

Sınıf belirlenirken hangi kurallar uygulanır?

• Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yürütülen asıl işin sınıfı dikkate alınır (Kanun m.9/2, Tebliğ m.2).
• Asıl işin hangisi olduğunda tereddüt varsa işyerinin kuruluş amacına bakılır.
• Birden fazla asıl iş tanımına uyan faaliyet yürütülüyorsa tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır.
• İşveren asıl iş faaliyetindeki değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirir.
• Tehlike sınıfına itirazları Bakanlık değerlendirir; değerlendirme tescil kayıtları ve tescile esas asıl iş üzerinden yapılır.
• Denetimde asıl işin tescil kaydından farklı olduğu görülürse sınıf yeniden belirlenebilir. Sınıf değişirse işveren yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemleri 90 gün içinde yerine getirip İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne bildirir.

Fabrikalarda yaygın faaliyetler hangi sınıfta?

Aşağıdaki örnekler 13.03.2025 tarihli tebliğ ekinden alınmıştır; bu satırlar 01.04.2026 değişikliğiyle değişen kodlar arasında yer almıyor. Kendi kodunuzu mutlaka listede tek tek kontrol edin: aynı sektör içinde bile alt faaliyete göre sınıf değişir.

Tabloda görüldüğü gibi konfeksiyon gibi bazı imalat kolları az tehlikeli sınıfta; dokuma, boyama, plastik ve metal işleme çoğunlukla tehlikeli; döküm ve kimya ise çok tehlikeli sınıfta yer alıyor.

Tehlike sınıfı neleri değiştirir?

Sınıf yükseldikçe süreler kısalır, saatler uzar. Aşağıdaki tablo, ilgili yönetmeliklerdeki asgari kuralları bir araya getiriyor:

• Sağlık raporu: Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, işe uygun olduklarını gösteren sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz (6331 m.15/2).
• Diğer sağlık personeli: On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde işyeri hekiminin yanında diğer sağlık personeli de görevlendirilir (6331 m.6). Tam süreli işyeri hekimi varsa bu şart aranmaz.
• Mesleki eğitim ve MYK belgesi: Belge zorunluluğu tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde getirilir. Ayrıntılar için MYK belgesi zorunlu meslekler rehberine bakın.

Cezalar da tehlike sınıfına göre artar

6331 sayılı Kanun'un 26. maddesine göre idari para cezaları işyerinin çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre artırılarak uygulanır. Çalışan sayısıyla çarpılarak verilen cezalarda bu artış uygulanmaz.

Örnek: ÇSGB'nin 2026 tablosuna göre risk değerlendirmesi yapmamanın temel cezası 66.725 TL'dir. Aynı ihlal 50 ve üzeri çalışanı olan tehlikeli bir fabrikada 133.450 TL, çok tehlikeli bir fabrikada 200.175 TL olur; aykırılık sürdükçe her ay ayrıca ceza uygulanır. Ayrıntılar için risk değerlendirmesi zorunluluğu rehberine bakın.

Fabrikada pratik kontrol listesi

1. İşyerinin tescilindeki asıl iş kodunu bulun ve güncel tebliğ ekinde sınıfını kontrol edin.
2. Yeni bir üretim hattı ya da faaliyet eklediyseniz asıl işin değişip değişmediğini değerlendirin; değiştiyse bir ay içinde bildirin.
3. OSGB sözleşmesindeki uzman sınıfının ve hizmet sürelerinin tehlike sınıfınızla uyumlu olduğunu kontrol edin.
4. Eğitim, muayene ve risk değerlendirmesi tarihlerini tehlike sınıfına göre yeniden hesaplayın.
5. Sınıfınız değiştiyse 90 günlük uyum süresini takvime yazın.