İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı zorunluluğu: dakika hesabı, uzman sınıfı ve OSGB

Kimler zorunlu?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 6. maddesine göre işveren; çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında gerekli niteliklere sahip kişi yoksa hizmetin tamamını ya da bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya ÇASMER'lerden alabilir. Gerekli belgeye sahipse işveren bu hizmeti tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak kendisi de üstlenebilir.

50 ve daha fazla çalışanı olan ya da tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için bu yükümlülük yıllardır yürürlükte; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki 50'den az çalışanlı işyerleri için yürürlük tarihi 1.1.2014'tür (Kanun m.38). 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için Kanun'daki yürürlük tarihi birkaç kez ertelendi ve son tarih ibaresi Anayasa Mahkemesinin 22.07.2025 tarihli kararıyla iptal edildi; bu grupta güncel durumu bir uzmana danışarak teyit edin.

Ayda kaç dakika hizmet gerekir?

Süreler, İş Güvenliği Uzmanlarının ve İşyeri Hekimlerinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri hakkındaki yönetmeliklerin 12. maddelerinde, diğer sağlık personeli için ise İşyeri Hekimi Yönetmeliği'nin 19. maddesinde belirlenmiştir:

Tam gün uzman ve hekim eşikleri

Çalışan sayısı eşiğin tam katlarından fazlaysa, kalan çalışanlar için dakika tablosuna göre ek görevlendirme yapılır. Tam süreli görevlendirme gereken durumlarda işveren işyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB) kurar. Tam süreli işyeri hekimi olan işyerinde diğer sağlık personeli şartı aranmaz.

Örnek hesaplar

• 120 çalışanlı tehlikeli fabrika: Uzman 120 × 20 = 2.400 dk = ayda 40 saat; hekim 120 × 10 = 1.200 dk = ayda 20 saat.
• 300 çalışanlı çok tehlikeli fabrika: 250 çalışan için 1 tam gün uzman, kalan 50 çalışan için 50 × 40 = 2.000 dk ≈ ayda 33 saat ek uzman; hekim 300 × 15 = 4.500 dk = ayda 75 saat; diğer sağlık personeli 300 × 20 = 6.000 dk = ayda 100 saat.
• 60 çalışanlı az tehlikeli atölye: Uzman 60 × 10 = 600 dk = ayda 10 saat; hekim 60 × 5 = 300 dk = ayda 5 saat.

Fabrikanızın sınıfını bilmiyorsanız işyeri tehlike sınıfları rehberinden kontrol edin. Hesap için aktif çalışan sayısını doğru bilmek gerekir; ay içinde işe giriş ve çıkışlarla bu sayı değişir. İşyeri hekiminin yürüttüğü periyodik muayenelerin aralıkları için İSG eğitimi ve sağlık muayenesi süreleri rehberine bakın.

Uzman sınıfları: A, B, C

Kural 6331 sayılı Kanun'un 8/5 maddesindedir. OSGB'den hizmet alırken sözleşmede görevlendirilen uzmanın belge sınıfını kontrol edin: sınıfı tehlike sınıfınıza uymayan uzmanla yapılan görevlendirme, gerekli nitelikte uzman görevlendirilmemiş sayılabilir.

OSGB ve sözleşme

• OSGB ile işveren arasında İSG-KATİP'teki örneğine uygun sözleşme düzenlenir ve en geç beş gün içinde sistem üzerinden karşılıklı onaylanır.
• Çalışanlar arasından görevlendirme yapılıyorsa aynı şekilde İSG-KATİP'te sözleşme veya görevlendirme belgesi düzenlenir.
• Kamu dışındaki işyerlerinde zorunlu süre bölünerek birden fazla kişi görevlendirilemez.
• OSGB'ler, hizmeti tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen sürelerden az olmamak kaydıyla yürütür ve hizmetin tamamını ya da bir kısmını başkasına devredemez.
• 50 ve daha fazla çalışanı olan işyerinde işveren, hekim, sağlık personeli ve uzman için 8 metrekareden az olmamak üzere toplam iki oda temin eder; acil durumlar için uygun araç bulundurur.

Uzman ve hekim, tespit ettiği eksiklikleri ve tavsiyeleri işverene yazılı olarak bildirir; bunların giderilmesinden işveren sorumludur (6331 m.8/2). Hayati tehlike içeren eksiklikler giderilmezse uzman ve hekim durumu Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür ve bu bildirim nedeniyle sözleşmeleri feshedilemez.

Görevlendirmemenin 2026 cezası

Gerekli nitelikte iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmemek 6331 sayılı Kanun'un 26/1-b maddesine göre görevlendirilmeyen her kişi için cezalandırılır ve aykırılığın devam ettiği her ay aynı miktar yeniden uygulanır. ÇSGB'nin 2026 tablosuna göre:

Tutarlar uzman ve hekim için ayrı ayrı, her ay uygulanır. Çok tehlikeli sınıfta 10 ve üzeri çalışanı olan işyerinde diğer sağlık personeli görevlendirmemek ayrıca cezalandırılır: 10-49 çalışan için ayda 111.194 TL, 50 ve üzeri için ayda 166.791 TL. Uzmanın yazılı bildirdiği tedbirleri yerine getirmemek ise her tedbir için ayrı ceza gerektirir (temel 22.194 TL).