Ramak kala olay nedir? Tanımı, bildirimi, kayıt yükümlülüğü, kök neden analizi ve örnek form

Ramak kala olay nedir?

Ramak kala olay, işyerinde yaşanan ve çalışana, işyerine ya da ekipmana zarar verebilecekken zarar vermeyen olaydır. Tanım İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde geçer. 6331 sayılı Kanun "ramak kala" kelimesini kullanmaz. Ama 14. maddesinde aynı olayları "çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olaylar" diye tarif eder.

Ramak kala SGK'ya bildirilir mi?

Bildirilmez. Ramak kala olaylar için iş kazasındaki gibi SGK'ya ya da Bakanlığa bildirim öngörülmemiştir. 6331 sayılı Kanun'un 14/2 maddesindeki 3 iş günü içinde bildirim yükümlülüğü yalnız iş kazası ve meslek hastalığı için geçerlidir. Ramak kalada işverenin yükümlülüğü işyeri içindedir, yani olayı incelemek ve raporlamaktır (m.14/1-b).

Ramak kalada "bildirim" kelimesinin ikinci bir anlamı daha var: çalışanın olayı amirine ya da İSG ekibine haber vermesi. 6331 m.19'a göre çalışan makine, araç, tesis ve binalarda ciddi ve yakın bir tehlike görürse ya da koruma tedbirlerinde eksiklik fark ederse bunu işverene veya çalışan temsilcisine hemen haber vermek zorundadır. İşyerinde bir bildirim kanalı kurarsanız çalışan bu yükümlülüğü pratikte yerine getirebilir.

Ramak kalada işveren, uzman, hekim ve kurul ne yapar?

Ramak kala kayıtları risk değerlendirmesini nasıl etkiler?

Bir ramak kala olay yaşandığında risk değerlendirmesi, olayın işyerinin tamamını mı yoksa bir bölümünü mü etkilediğine göre tamamen ya da kısmen yenilenir (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği m.12/2-ç). Ayrıca yönetmelik, tehlikeler belirlenirken toplanması gereken bilgiler arasında ramak kala olay kayıtlarını açıkça sayar (m.8/1-m). Kaydını tutmadığınız bir ramak kala, risk değerlendirmesine de girmemiş olur.

Kök neden analizi nasıl yapılır?

Kök neden analizinde olayı "dikkatsizlik" gibi yüzeysel bir açıklamayla kapatmazsınız. Ortadan kaldırıldığında olayın bir daha yaşanmayacağı asıl nedeni ararsınız. Mevzuat belirli bir yöntem şart koşmaz. Fabrikalarda en çok iki araç kullanılır.

5 Neden

Lean Enterprise Institute'un tanımına göre 5 Neden yönteminde, bir sorun çıktığında belirtilerin ötesine geçip kök nedene ulaşmak için tekrar tekrar "neden?" diye sorarsınız. Önemli olan beş sayısı değildir, kök nedeni bulana kadar sormaya devam etmektir. Yöntem, Toyota Üretim Sistemi'nin kurucularından Taiichi Ohno ile özdeşleşmiştir. Fabrikadan bir örnek verelim:

1. Palet neden yürüme yoluna düştü? Çünkü forklift dönerken yükü kaydırdı.
2. Yük neden kaydı? Çünkü palet çataldan taşıyordu ve streçlenmemişti.
3. Neden streçlenmemişti? Çünkü sevkiyat sıkışınca streçleme adımı atlanıyor.
4. Neden atlanıyor? Çünkü streç makinesi hattın sonunda ve forklift güzergâhının dışında kalıyor.
5. Makine neden orada? Çünkü yeni hat eklenirken yerleşim değişti ama risk değerlendirmesi güncellenmedi.

Bu örnekte operatöre "dikkatli ol" demek sorunu çözmez. Kalıcı önlem, yerleşimi ve iş akışını düzeltmektir.

Balık kılçığı (Ishikawa) diyagramı

Balık kılçığına neden-sonuç diyagramı da denir. Yöntemi Japon kalite uzmanı Kaoru Ishikawa geliştirmiştir. Olası nedenler genellikle insan, ekipman, malzeme, ortam ve yöntem gibi başlıklar altında toplanır. Mesela yorgun bir vardiya, kaygan zemin ve eksik korkuluk gibi birden fazla etkenin bir araya geldiği olaylarda bu diyagramı 5 Neden'den önce kullanırsanız gözden kaçan dalları daha kolay görürsünüz. İki yöntem de Kaizen gibi sürekli iyileştirme çalışmalarının parçasıdır.

Ramak kala formunda hangi alanlar olmalı?

Mevzuatta zorunlu bir ramak kala formu yok. Formun amacı, olayı inceleyip raporlayabilmeniz için gereken bilgiyi ilk anda toplamaktır. Fabrikada kullanabileceğiniz bir formda şu alanlar olabilir:

Ramak kala sayısı nasıl izlenir?

Ramak kala sayısının artması tek başına iyi ya da kötü bir şey söylemez. Sorunların arttığını da gösterebilir, bildirim kültürünün güçlendiğini de. Bu yüzden ramak kalaları kazaların sıklık ve ağırlık hızıyla birlikte ve aynı paydayla izleyin. Örneğin 1.000.000 çalışma saati başına ramak kala sayısını hesaplayın. Paydadaki çalışma saatini puantajdan alırsınız.

Ramak kalayı incelememenin 2026 cezası ne kadar?

İş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarını tutmamak ve yaralanmaya ya da ölüme yol açmayan ama zarar verebilecek olayları inceleyip raporlamamak, 6331 sayılı Kanun'un 26/1-e bendine göre cezalandırılır. ÇSGB'nin 2026 tablosuna göre temel tutar her yükümlülük için ayrı ayrı 33.326 TL'dir. 50 ve üzeri çalışanı olan tehlikeli işyerinde bu tutar 66.652 TL'ye, çok tehlikeli işyerinde 99.978 TL'ye çıkar.