Gece zammı zorunlu mu? Gece vardiyası ücreti, TİS ve iş sözleşmesinde gece zammı

Gece zammı yasal zorunluluk mu?

Değil. İş Kanunu gece çalışması için genel bir zam oranı koymaz. 69. madde yalnızca bazı gece çalışmalarına "herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünün" yönetmelikle getirilebileceğini söyler ve bir oran yazmaz. Bu yüzden gece vardiyasındaki işçinin ücreti, sözleşmede başka bir hüküm yoksa gündüz çalışanla aynı saat ücretinden hesaplanır.

Gece zammının kaynağı sözleşmedir. Sözleşmeye ya da işyeri uygulamasına bir kez girdiğinde işçinin ücretinin bir parçası olur. Ödenmezse işçinin ücret alacağı doğar ve idari para cezası uygulanır.

Gece zammı nereden doğar?

Gece zammı yüzde kaç olur, nasıl hesaplanır?

Oranı ve hesap yöntemini tamamen sözleşme belirler. Kanunda bir alt ya da üst sınır yok. Pratikte en çok görülen yöntemler saat ücretinin belli bir yüzdesi, gece postası başına sabit tutar ya da aylık sabit bir ektir.

Örnek hesap (oran varsayımsaldır)

2026 brüt asgari ücreti aylık 33.030 TL'dir ve 225'e bölündüğünde saatlik ücret 146,80 TL çıkar. Sözleşmede "gece postasında çalışılan her saat için saat ücretinin %10'u" yazdığını varsayalım. Bu oranı yalnızca örnek olsun diye seçtik, kanunda böyle bir oran geçmez.

Ücret hesap pusulasında fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücreti gibi asıl ücrete yapılan her ek ayrı ayrı gösterilir (İş K. m.37). Gece zammını maaşın içinde eritmek yerine ayrı satırda göstermek hem bu kurala uyar hem de itirazları azaltır.

Sözleşmede neleri açıkça yazmalısınız?

• Gecenin hangi saatler olduğunu yazın. Kanuna göre gece en geç 20.00'de başlar, en erken 06.00'da biter ve en fazla 11 saat sürer (m.69). İşyeri 20.00-06.00 ya da 22.00-06.00 gibi bir tanım seçebilir.
• Zammın posta başına mı saat başına mı ödeneceğini belirleyin. Akşam postasının bir kısmı gece dönemine denk geliyorsa o saatler için zam ödenip ödenmeyeceği de yazılmalı.
• Molanın düşülüp düşülmeyeceğini netleştirin. Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmadığı için zammın çalışılan saate mi, postanın tamamına mı uygulanacağı belli olmalı.
• Yıllık izin, rapor ve resmî tatil günlerinde gece zammının ödenip ödenmeyeceğini yazın.
• Rotasyonda nasıl işleyeceğini belirtin. Mesela haftalık posta değişiminde zam yalnızca gece haftasında mı ödenecek?

Gece zammı ödenmezse ceza ne kadar?

TİS'ten ya da iş sözleşmesinden doğan ücreti kasten ödememek ya da eksik ödemek, İş Kanunu'nun 102/a maddesine göre 2026'da her işçi ve her ay için 2.734 TL idari para cezası gerektirir. Örneğin 40 gece çalışanına 3 ay boyunca gece zammı ödenmezse ceza 328.080 TL'yi bulur. Ödenmeyen zam da ayrıca işçinin alacağı olarak kalır.

Gece çalışmasının süre sınırları nelerdir?

Gece zammı ödeseniz de ödemeseniz de gece çalışması 7,5 saati geçemez ve gece postasında fazla mesai yaptırılamaz. Zam, bu sınırları ya da günlük çalışma süresinin üst sınırını aşmanın bedeli sayılmaz. Sınırları kanun, zammı ise sözleşme belirler.

Üç postaya geçince ücret düşürülebilir mi?

Düşürülemez. Postalar Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre posta sayısı artırıldığı için ya da üç postalı işyerlerinde günlük süre 7,5 saatin altında belirlendiği için çalışma süresi kısalırsa, işçilerin ücretinden hiçbir şekilde indirim yapılamaz. Yani iki vardiyadan üç vardiyaya geçen bir fabrika, posta süresi kısaldı diye maaşları düşüremez.

Gece saatleri puantajda nasıl tutulmalı?

Gece zammı ödüyorsanız hesabın dayanağı, kişi kişi ve gün gün tutulan gece postası kaydıdır. Zam ödemiyorsanız bile 7,5 saat sınırına, gece postasında fazla mesai yasağına ve posta değişimine uyduğunuzu bu kayıtla gösterirsiniz. Çalışma Süreleri Yönetmeliği'nin 9. maddesi de işverenin çalışma sürelerini uygun araçlarla belgelemesini ister.