Brüt ve net maaş farkı
Brüt maaş, işçinin kesintilerden önceki ücretidir; sözleşmeler, asgari ücret ve SGK bildirimi brüt üzerinden yapılır. Net maaş, işçinin hesabına yatan tutardır. Aradaki fark işçi payı primler ve vergilerdir. İşverenin maliyeti ise brütün de üzerindedir; çünkü işveren payı primler ayrıca ödenir.
2026 kesinti oranları
| Kesinti | Oran | Matrah |
|---|---|---|
| SGK primi (işçi payı) | %14 | Brüt ücret (prime esas kazanç) |
| İşsizlik sigortası primi (işçi payı) | %1 | Brüt ücret |
| Gelir vergisi | %15 – %40, kümülatif | Brüt − SGK − işsizlik |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Brüt ücret |
SGK primleri, prime esas kazancın alt sınırı (2026'da 33.030 TL) ile üst sınırı (asgari ücretin 9 katı, 297.270 TL) arasında hesaplanır. Üst sınırı aşan brüt ücretin aşan kısmından SGK primi kesilmez.
2026 gelir vergisi dilimleri (ücretliler)
332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenen ve GİB'in yayımladığı 2026 tarifesi, ücret gelirleri için şöyledir:
| Yıllık kümülatif matrah | Oran | Önceki dilimlerin vergisi |
|---|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 | — |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | 28.500 TL |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 70.500 TL |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 367.500 TL |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 | 1.697.500 TL |
Kümülatif matrah ne demek?
Gelir vergisi her ay yalnız o ayın matrahına göre değil, yılbaşından o aya kadar biriken matraha göre hesaplanır. Toplam matrah 190.000 TL'yi geçtiği ay %20 dilimine girilir ve aynı brüt maaşın neti düşer. Bu yüzden "maaşım değişmedi ama netim azaldı" sorusu çoğunlukla yılın ikinci yarısında gelir.
Asgari ücret istisnası: herkes için
Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi alınmaz. Bu istisna yalnız asgari ücretliye değil, bütün ücretlilere uygulanır: her çalışanın hesaplanan vergisinden, asgari ücretin vergisi kadar tutar düşülür.
| Ay (2026) | Gelir vergisi istisnası | Damga vergisi istisnası |
|---|---|---|
| Ocak – Haziran | 4.211,33 TL | 250,70 TL |
| Temmuz | 4.537,75 TL | 250,70 TL |
| Ağustos – Aralık | 5.615,10 TL | 250,70 TL |
Temmuz ve sonrasında istisna artar; çünkü asgari ücretin kendi kümülatif matrahı da Temmuz'da %20 dilimine geçer.
Örnek 1: Asgari ücret (33.030 TL brüt)
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 33.030,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | − 4.624,20 TL |
| İşsizlik işçi payı (%1) | − 330,30 TL |
| Gelir vergisi | 0 TL (tamamı istisna) |
| Damga vergisi | 0 TL (tamamı istisna) |
| Net ücret | 28.075,50 TL |
Örnek 2: 50.000 TL brüt, Ocak ayı adım adım
- SGK işçi payı: 50.000 × %14 = 7.000,00 TL
- İşsizlik işçi payı: 50.000 × %1 = 500,00 TL
- Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500,00 TL
- Hesaplanan gelir vergisi: 42.500 × %15 = 6.375,00 TL
- Asgari ücret istisnası düşülür: 6.375,00 − 4.211,33 = 2.163,67 TL
- Damga vergisi: 50.000 × binde 7,59 = 379,50 TL; istisna sonrası 379,50 − 250,70 = 128,80 TL
- Net ücret: 50.000 − 7.000 − 500 − 2.163,67 − 128,80 = 40.207,53 TL
Aynı 50.000 TL brütün yıl boyu neti
| Ay | Kümülatif matrah | Ödenecek gelir vergisi | Net ücret |
|---|---|---|---|
| Ocak – Nisan | 42.500 → 170.000 TL | 2.163,67 TL | 40.207,53 TL |
| Mayıs | 212.500 TL (%20'ye geçiş) | 3.288,67 TL | 39.082,53 TL |
| Haziran | 255.000 TL | 4.288,67 TL | 38.082,53 TL |
| Temmuz | 297.500 TL | 3.962,25 TL | 38.408,95 TL |
| Ağustos – Eylül | 340.000 → 382.500 TL | 2.884,90 TL | 39.486,30 TL |
| Ekim | 425.000 TL (%27'ye geçiş) | 4.634,90 TL | 37.736,30 TL |
| Kasım – Aralık | 467.500 → 510.000 TL | 5.859,90 TL | 36.511,30 TL |
Brüt hiç değişmediği hâlde net, Ocak ile Aralık arasında 3.696,23 TL azalıyor. Temmuz ve Ağustos'taki kısmi artış, asgari ücret istisnasının yükselmesinden kaynaklanıyor. Hesaplar SGK ve işsizlik payı dışında başka kesinti olmadığı, ücretin yıl boyu sabit kaldığı ve çalışanın yılbaşından beri aynı işyerinde olduğu varsayımıyla yapılmıştır.
İşverenin maliyeti
İşveren brüt ücretin üzerine SGK işveren payı (%21,75) ve işsizlik işveren payı (%2) öder. Hazine indirimiyle SGK işveren payı genel olarak %19,75'e, imalat sektöründe %16,75'e iner. 50.000 TL brüt ücretin işverene maliyeti indirimsiz 61.875 TL, 2 puan indirimle 60.875 TL, imalatta 5 puan indirimle 59.375 TL'dir. Asgari ücretteki tablo için asgari ücret işveren maliyeti rehberine bakın.
Puantaj neti nasıl değiştirir?
Net maaşı yalnız oranlar belirlemez. Fazla mesai, hafta tatili ve resmî tatil çalışması brütü artırır; ücretsiz izin, devamsızlık ve rapor günleri brütü azaltır. Fazla mesai saat ücretinin nasıl bulunduğunu fazla mesai rehberinde anlattık. Bordroya giren her ek ve kesinti, sonunda ücret hesap pusulasında ayrı ayrı gösterilir.
Ücretsiz araçFazla mesai hesaplamaBrüt ücreti ve saati girin; fazla mesai ücretini ve 270 saat sınırına ne kadar kaldığını görün.HesaplaMertsis Digital ile
Bordroya giden gün ve saat puantajdan hazır
- Normal çalışma, fazla mesai, hafta tatili, geç kalma, erken çıkma ve eksik süreler ayrı ayrı hesaplanır.
- Luca (.xls) ve Logo dosyası tek tıkla; ay kapanmadan önce uyarılar gösterilir.
- Ücret hesabı paketinde anlaşılan net maaş personel kartında; fazla mesai eklenir, kesintiler puantajdan düşülür.
- Banka ve avans girilir; kalan net (elden ödenecek) tutar hesaplanır. Maaş bilgisini yalnızca yetkililer görür.
Sık sorulanlar
Brütten nete nasıl hesaplanır?
Brütten %14 SGK ve %1 işsizlik primi düşülür; kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Matraha kümülatif tarife uygulanır, asgari ücret istisnası düşülür. Damga vergisi brütün binde 7,59'u kadardır ve asgari ücret istisnası (250,70 TL) düşülür.
2026 gelir vergisi dilimleri nedir?
Ücretliler için 190.000 TL'ye kadar %15, 400.000 TL'ye kadar %20, 1.500.000 TL'ye kadar %27, 5.300.000 TL'ye kadar %35, üzeri %40.
Neden yıl içinde net maaşım düşüyor?
Gelir vergisi yılbaşından itibaren biriken matraha göre hesaplanır. Toplam matrah bir üst dilime geçtiğinde aynı brüt ücretin vergisi artar ve net azalır.
Asgari ücret istisnası yalnız asgari ücretliye mi uygulanır?
Hayır. Asgari ücrete isabet eden gelir ve damga vergisi istisnası tüm ücretlilere uygulanır; her çalışanın vergisinden asgari ücretin vergisi kadar düşülür.
Kaynaklar
- GİB: Gelir Vergisi Tarifesi 2026
- ÇSGB: 2026 asgari ücretin net hesabı ve işverene maliyeti
- 5510 sayılı Kanun, m.81 ve geçici m.108
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.