Fazla mesai nedir?
İş Kanunu'nun 41. maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır. Haftalık süre iş sözleşmesiyle 45 saatin altında belirlenmişse, o süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışma sayılır.
| Tür | Ücret | Serbest zaman karşılığı |
|---|---|---|
| Fazla çalışma (45 saatin üstü) | Saatlik ücretin %50 fazlası | Her saat için 1 saat 30 dakika |
| Fazla sürelerle çalışma (sözleşme süresi ile 45 saat arası) | Saatlik ücretin %25 fazlası | Her saat için 1 saat 15 dakika |
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir; serbest zaman 6 ay içinde kullandırılmalıdır.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt ücret 225'e bölünerek saatlik ücret bulunur (30 gün × 7,5 saat). Fazla mesai saat ücreti bunun 1,5 katıdır. 2026 brüt asgari ücreti olan 33.030 TL için saatlik ücret 146,80 TL, fazla mesai saat ücreti 220,20 TL'dir; 20 saatlik fazla mesai 4.404 TL brüt eder.
Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre fazla mesai hesaplanırken yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler bir saat sayılır.
Ücretsiz araçFazla mesai hesaplamaBrüt ücreti ve saati girin; fazla mesai ücretini ve 270 saat sınırına ne kadar kaldığını görün.HesaplaYıllık 270 saat sınırı
Fazla çalışmanın yıllık toplamı 270 saati aşamaz. Yönetmeliğe göre bu sınır işyerine göre değil, her işçi için ayrı uygulanır. Fabrikada asıl risk, belirli bölümlerde ya da belirli kişilerde sınırın sessizce dolmasıdır: aynı kişiler sürekli mesaiye yazılır, ekimde sınıra gelinir, yılın kalanında vardiya planı tıkanır.
Ayrıca fazla mesai dahil günlük çalışma 11 saati aşamaz (Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.4).
İşçinin onayı ne zaman alınır?
Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. 2017'deki yönetmelik değişikliğinden bu yana onay her yıl başında değil, iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınır ve özlük dosyasında saklanır. İşçi onayını 30 gün önceden yazılı bildirerek geri alabilir. Zorunlu nedenler ve olağanüstü hallerde onay aranmaz.
Hangi kayıtları tutmak zorundasınız?
Yönetmeliğin 10. maddesine göre işveren, fazla çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenler ve imzalı nüshasını işçinin özlük dosyasında saklar. Bu kayıt hem denetimde hem de olası bir fazla mesai alacağı davasında işverenin elindeki tek delildir.
2026 yılı cezaları
| İhlal | Dayanak | 2026 tutarı |
|---|---|---|
| Fazla mesai ücretini ödememek, serbest zamanı kullandırmamak ya da işçinin onayını almamak | İş K. m.102/c | 4.815 TL, bu durumdaki her işçi için |
| Çalışma sürelerine ilişkin hükümlere aykırılık | İş K. m.104 | 26.620 TL |
Kişi başına uygulanan ceza, kalabalık bir fabrikada hızla büyür: onayı alınmamış 80 işçi için tutar 385.200 TL'dir. Ödenmeyen fazla mesai ise ayrıca işçinin alacağı olarak faiziyle geri döner.
Mertsis Digital ile
Fazla mesai kendiliğinden hesaplanır, sınır aşılmadan uyarı gelir
- Fazla mesai saatleri giriş-çıkış kayıtlarından otomatik çıkar; puantaja ve Luca dosyasına işlenir.
- 270 saat, günlük 11 saat ve hafta tatili her ay kontrol edilir; fazla mesaide yıl sonu tahmini.
- Fazla çalışma onay formu işe giriş setinde hazır.
- 270 saate yaklaşan kişiyi vardiyaya yazmadan önce görürsünüz.
Sık sorulanlar
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt ücret 225'e bölünür, çıkan saatlik ücret 1,5 ile çarpılır. 33.030 TL brüt ücrette fazla mesai saat ücreti 220,20 TL'dir.
Yıllık fazla mesai sınırı kaç saat?
Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz. Sınır her işçi için ayrı uygulanır.
Fazla mesai onayı her yıl yenilenmeli mi?
Hayır. 2017'den bu yana yazılı onay iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınır ve özlük dosyasında saklanır. İşçi onayını 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir.
Fazla mesai yerine izin verilebilir mi?
İşçi isterse evet. Fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir ve 6 ay içinde kullandırılır.
Fazla mesai cezası ne kadar?
2026'da fazla mesai ücretini ödememek, serbest zamanı kullandırmamak ya da işçinin onayını almamak, bu durumdaki her işçi için 4.815 TL idari para cezası gerektirir (İş K. m.102/c).
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği
- İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği
- ÇSGB: 4857 sayılı İş Kanunu 2026 yılı idari para cezaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.