BES otomatik katılım 2026: işverenin yükümlülükleri, %3 kesinti, aktarım süresi ve cezalar

BES otomatik katılım hangi işverenleri kapsar?

Otomatik katılım, toplam çalışan sayısı beş ve üzerinde olan özel sektör işverenlerini kapsıyor. Kademeli geçiş 1 Ocak 2019'da bu son gruba ulaşarak tamamlandı. Dayanağı, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'nun ek 2. maddesi ve Çalışanların İşverenleri Aracılığıyla Otomatik Olarak Emeklilik Planına Dahil Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'tir.

• Birden fazla işyeriniz varsa bütün işyerlerindeki çalışanlar toplanır. Sayı, SGK'ya verdiğiniz bildirimlere göre belirlenir.
• Çalışanlarını plana dahil etmiş bir işverende çalışan sayısı sonradan azalsa da uygulama sürer.
• 1 Ocak 2019'dan sonra kurulan ve çalışan sayısı beşe ulaşan işveren, çalışanlarını en geç bir sonraki takvim yılının başından itibaren yapacağı ilk ücret ödemesinde dahil eder.
• 2019'dan önce kurulmuş ama çalışan sayısı ilk kez beş ve üzerine çıkan işveren için de son tarih bir sonraki takvim yılının başıdır.

Hangi çalışanlar otomatik olarak dahil edilir?

5510 sayılı Kanun'un 4/1-a bendine göre çalışan ve 45 yaşını doldurmamış her Türk vatandaşı plana otomatik olarak dahil edilir. Türk Vatandaşlığı Kanunu m.28 kapsamındakiler de buna dahildir. 45 yaş hesaplanırken, çalışanın plana dahil edilmesi gereken takvim yılının ilk günü esas alınır.

Çalışanlarını plana dahil etmiş bir işverende işe yeni başlayan kişi, ilk ücret ödemesinden kesilip emeklilik şirketine aktarılan katkı payı şirkete ulaştığında plana girmiş olur (Yönetmelik m.8/B). Bu yüzden BES kontrolünü işe giriş evraklarınızın listesine ekleyin.

Katkı payı nasıl hesaplanır?

Çalışan katkı payı, çalışanın prime esas kazancının %3'üdür ve hesaplanan tutarın kuruşları atılır. Kanun, Cumhurbaşkanına bu oranı iki katına kadar çıkarma ya da %1'e kadar indirme yetkisi veriyor. Ekim 2026 itibarıyla oran hâlâ %3'tür.

• Kesinti prime esas kazanç üzerinden yapıldığı için ikramiye, prim ya da fazla mesai SGK'ya bildirilen kazanca girdiği ay katkı payı da artar.
• Çalışanın plana dahil edildiği tarihten önceki bir döneme ait ücretten katkı payı kesilemez (Yönetmelik m.8).
• Çalışan isterse sözleşmedeki tutardan daha yüksek kesinti yapılmasını talep edebilir.
• Kesinti vergi matrahını düşürmez. Gelir Vergisi Kanunu m.63'te ücretten indirilecek kalemler arasında bireysel emeklilik katkı payı olmadığı için %3 net ücretten kesilir.

İşveren kesintiyi ne zaman aktarmalı?

Katkı payı en geç ücretin ödendiği günü takip eden iş günü emeklilik şirketine aktarılır (4632 ek m.2). Mesela maaşı ayın 5'inde, bir Pazartesi günü ödüyorsanız katkı paylarını en geç 6'sında, Salı günü aktarmanız gerekir. Maaşı Cuma ödüyorsanız son gün bir sonraki Pazartesi'dir.

İşveren çalışanını, yalnızca otomatik katılım planı Kurumca uygun bulunan emeklilik şirketlerinden birinin planına dahil edebilir. Bu şirketler fon işletim gideri dışında kesinti yapamaz.

Çalışan cayarsa ne olur?

Çalışan, plana dahil olduğu kendisine bildirildikten sonra 2 ay içinde cayabilir. Cayarsa ödediği katkı payları, varsa getirisiyle birlikte 10 iş günü içinde kendisine iade edilir. Kanun, Cumhurbaşkanına bu süreyi üç katına kadar uzatma yetkisi veriyor.

• Cayma süresi boyunca ödenen katkı paylarının değer kaybetmemesinden emeklilik şirketi sorumludur.
• Caymayan çalışan, Kurumun belirlediği durumlarda katkı payı ödemesine ara verilmesini isteyebilir.

2026'da otomatik katılımda ne değişti?

2026'da işverenin yükümlülükleri ve %3 oranı aynı kaldı. Değişen, çalışana verilen Devlet katkısı oldu. 7 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 1 Ocak 2026'dan geçerli olmak üzere iki tutarı yeniden belirledi.

Devlet katkısına hak kazanmak, sistemde kalınan süreye bağlı. En az 3 yıl kalan çalışan Devlet katkısı hesabının %15'ine, 6 yıl kalan %35'ine, 10 yıl kalan %60'ına hak kazanır. Emeklilik, vefat ya da malullük durumunda ise tamamını alır. Birikimini en az 10 yıllık yıllık gelir sigortasıyla almayı seçen çalışana, birikiminin %5'i kadar ek Devlet katkısı ödenir.

Yükümlülüğe uymayan işverene ceza var mı?

Evet. Otomatik katılım yükümlülüklerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetler ve uymayan işverene her bir ihlal için 100 TL idari para cezası kesilir (4632 ek m.2). Tutar küçük görünebilir. Asıl maliyet, geç aktarımda çalışanın parasal kaybını işverenin karşılamasıdır.

İşveren için aylık kontrol listesi

1. Ay içinde işe girenleri listeleyin. 45 yaşın altında ve kapsamdaysa ilk ücret ödemesinde plana dahil edin.
2. Katkı payını o ayın prime esas kazancının %3'ü olarak hesaplayın (ikramiye ve fazla mesai dahil) ve kuruşları atın.
3. Ücret ödeme gününü izleyen ilk iş gününde aktarımı yapın ve dekontu saklayın.
4. Cayma ve ara verme bildirimlerini emeklilik şirketinden takip edip kesintiyi buna göre durdurun.
5. Çalışan sayınız ilk kez beşe ulaştıysa, bir sonraki yılbaşı için sözleşmeyi hazırlayın.
6. Kesintiyi ücret hesap pusulasında ayrı bir satırda gösterin.