OEE nasıl hesaplanır?
OEE (Overall Equipment Effectiveness, toplam ekipman etkinliği), bir makinenin ya da hattın planlanan üretim süresinin ne kadarını tam hızda ve hatasız üretimle geçirdiğini gösterir. OEE üç oranın çarpımıyla bulunur.
- Kullanılabilirlik = Çalışma süresi ÷ Planlanan üretim süresi. Planlanan süre, vardiyadan planlı molalar düşülerek bulunur. Çalışma süresi için de planlanan süreden duruşlar düşülür.
- Performans = (İdeal çevrim süresi × Toplam adet) ÷ Çalışma süresi.
- Kalite = Sağlam adet ÷ Toplam adet.
Sağlamasını kısa yoldan da yapabilirsiniz: OEE = (Sağlam adet × İdeal çevrim süresi) ÷ Planlanan üretim süresi. Araçtaki varsayılan değerler OEE nedir, nasıl hesaplanır rehberimizdeki örnekten geliyor. Bu örnekte vardiya 480 dakika, mola 30 dakika, duruş 45 dakika sürüyor. İdeal çevrim süresi 30 saniye, üretim 720 adet ve hatalı ürün 18 adet. Araç da rehberle aynı sonucu bulur. Kullanılabilirlik %90,0, performans %88,9, kalite %97,5 ve OEE %78,0 çıkar.
Kayıp dakikalar nereye gitti?
Araç planlanan sürenin sağlam ürüne dönüşmeyen kısmını üç kaleme ayırır. Duruş kaybı, girdiğiniz duruş süresidir. Hız kaybı, makinenin çalıştığı süre ile o adetleri ideal hızda üretmek için gereken süre arasındaki farktır. Küçük duruşlar ve yavaş çalışma buraya düşer. Kalite kaybı ise hatalı adetleri üretmek için harcanan ideal süredir. Örnekte 450 dakikanın 351’i sağlam ürüne dönüşmüş. Kalan 99 dakikanın 45’i duruş, 45’i hız, 9’u da kalite kaybıdır.
İyi bir OEE kaç olmalı?
Dünya standardı diye anılan OEE değeri %85’tir. Bu rakam Seiichi Nakajima’nın Toplam Verimli Bakım (TPM) kitabından gelir ve onun deneyimine dayanır. Yasal bir standart değildir, sektörde yerleşmiş bir referanstır. Fabrikaların OEE’si duruşu nasıl tanımladıklarına göre değişir. Bu yüzden kendi hattınızı aynı tanımla her hafta ölçüp gidişatı izlemek daha faydalı olur.
Performans %100’ü aşıyorsa ideal çevrim süresi gerçek en iyi hızdan uzun girilmiş demektir. Araç bu durumda uyarı verir, çünkü OEE olduğundan yüksek görünür.
Duruşların ne kadarı vardiyadan geliyor?
Duruş kaybının önemli bir kısmı makineden değil vardiyadan gelir. Geç başlayan vardiya, planı aşan mola, erken bırakılan makine ya da devamsızlık yüzünden boş kalan istasyon buna örnektir. Bu süreler duruş formuna çoğu zaman diğer diye yazılıp geçilir, oysa giriş-çıkış kayıtlarından kişi kişi ölçülebilirler. Ödenen saat ile üretimde geçen saat arasındaki bu fark işgücü verimliliğini de düşürür. Mesai içinde telefonda geçen sürenin maliyetini de telefon kaybı aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Bu araç neyi hesaplamaz?
Araç tek bir makine ya da hat için tek bir dönemi hesaplar. Birden fazla ürün ve farklı çevrim süreleri, hat genelinde ağırlıklı OEE, TEEP (takvim süresine göre etkinlik) ve duruşların neden kodlarına göre ayrılması bu hesaba girmez.
Kaynaklar: OEE.com: Calculating OEE ve OEE.com: World-Class OEE.