Savunma istemi ne zaman zorunlu?
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre işveren, bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini davranışı ya da verimiyle ilgili nedenlerle feshetmeden önce onun savunmasını almak zorundadır. Bu kural geçerli sebeple feshin usul şartıdır. Özellikle iş güvencesi olan çalışanlarda önem taşır. 30 veya daha fazla işçinin çalıştığı işyerinde en az 6 aylık kıdemi olan işçi bu kapsama girer (m.18).
Aynı madde işverenin 25/II’ye dayanan haklı fesih hakkını saklı tutar. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hâllerde kanun savunma almayı zorunlu tutmaz. Yine de işverenler pratikte bu durumda da yazılı açıklama ister, çünkü olayın gerçekten 25/II kapsamında olduğunu işveren ispat etmek zorundadır. İhtar ve kınama gibi disiplin yaptırımlarında ise işyeri disiplin yönetmeliği ya da toplu iş sözleşmesi öngörüyorsa savunma almanız gerekir.
Disiplin sürecinde hangi sırayı izlemelisiniz?
- Olay günü bir tutanak tutun. Tarihi, saati, yeri ve olayı somut yazın, tanıklara imzalatın.
- Giriş-çıkış dökümü ya da üretim kaydı gibi destekleyici belgeleri dosyaya ekleyin.
- Tutanaktaki iddiayı aynen ve somut biçimde çalışana yazılı bildirin. Bu şablon bu adım için hazırlandı.
- Çalışanın savunmasını ve ileri sürdüğü mazereti inceleyin.
- Kararınızı, yani disiplin yaptırımını ya da feshi yazılı bildirin. Fesihte sebebi açık ve kesin yazmalısınız (m.19).
Savunma için ne kadar süre verilir, yazı nasıl tebliğ edilir?
Kanun savunma için belirli bir gün sayısı koymaz. Çalışanın iddiayı öğrenip cevap hazırlayabileceği makul bir süre vermeniz yeterlidir. Fesih 25/II’ye dayanacaksa, fesih hakkını olayı öğrendiğiniz günden itibaren 6 iş günü ve her hâlde olaydan itibaren 1 yıl içinde kullanmanız gerekir (m.26). Savunma süresi bu 6 iş gününü tüketmemeli. Yazıyı en güvenli biçimde elden ve imza karşılığında tebliğ edersiniz. Çalışan işe gelmiyorsa yazıyı bilinen adresine noter ya da iadeli taahhütlü postayla gönderin.
Sık yapılan hatalar
- Tarih, saat ve olay yazmadan, disipline aykırı davranışlarınız gibi soyut bir iddiayla savunma istemek.
- Aynı gün, birkaç saat içinde savunma istemek.
- Savunması alınan olaydan farklı bir sebeple fesih yapmak.
- Tutanağın giriş-çıkış kaydıyla çelişmesi. Fesihten önce kaydı mutlaka kontrol edin.
Olay devamsızlıksa devamsızlık tutanağı örneğimizi kullanabilirsiniz.
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu (m.18, m.19, m.25, m.26). Bu şablon genel bir örnektir. Somut olayda avukatınıza danışın.