Mazeret izni nedir, dayanağı ne?
Mazeret izinleri 4857 sayılı İş Kanunu'nun ek 2. maddesinde düzenlenir. Bu izinler işçinin hayatındaki belirli olaylara bağlıdır ve ücretlidir. İşverenin takdirine bırakılmış değildir: şartlar oluştuğunda işçi talep ettiğinde verilir.
Mazeret izinleri yıllık izinden ayrıdır. Kanunun 56. maddesine göre yıl içinde verilen diğer ücretli ve ücretsiz izinler yıllık izne mahsup edilemez. Yani evlilik izni için kullanılan 3 gün, çalışanın yıllık izin bakiyesinden düşülmez.
Mazeret izinleri tablosu (2026)
| Durum | Süre | Ücret |
|---|---|---|
| İşçinin evlenmesi | 3 gün | Ücretli |
| Evlat edinme | 3 gün | Ücretli |
| Anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümü | 3 gün | Ücretli |
| Eşin doğum yapması (babalık izni) | 10 gün (1 Mayıs 2026'dan önce 5 gün) | Ücretli |
| En az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi | Yılda toplu ya da bölümler hâlinde 10 güne kadar | Ücretli |
| Koruyucu aile olan işçi (çocuk teslim edildikten sonra) | İsteği üzerine 10 gün | Ücretsiz |
Babalık izni nasıl kullanılır?
Eşi doğum yapan erkek işçiye 10 gün ücretli izin verilir. Kanun bu iznin iş günü mü takvim günü mü olduğunu ayrıca belirtmez; uygulamada farklı yorumlar bulunduğu için iç düzenlemenizde yöntemi açıkça yazın ve herkese aynı şekilde uygulayın. Belge olarak doğum raporu ya da nüfus kaydı istenebilir.
Doğum izniyle ilgili bir ayrıntı daha var: doğumda ya da doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, annenin kullanamadığı doğum sonrası analık izni babaya kullandırılır (İş K. m.74). Doğum izni süreleri için doğum izni ve süt izni rehberine bakabilirsiniz.
Engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuk için izin
En az %70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için işçiye bir yıl içinde toplu ya da bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin verilir. Üç şart vardır:
- İzin hastalık raporuna dayanmalıdır.
- İzin tedavi amacıyla kullanılmalıdır.
- Anne ve baba ikisi de çalışıyorsa izni yalnızca biri kullanabilir.
Bölümler hâlinde kullanılabildiği için bu izin yıl içinde birkaç kez ve farklı günlerde gelir. Kullanılan günleri kişi bazında saymazsanız 10 günlük sınırı takip etmek zorlaşır.
Koruyucu aile izni
7578 sayılı Kanun'la 74. maddeye yeni bir cümle eklendi: bir ya da daha fazla çocuğa eşiyle birlikte ya da tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün ücretsiz izin verilir. Bu izin ücretsizdir; mazeret izinlerinden farklı olarak ücret ödenmez.
Mazeret izni hafta tatilini ve yıllık izni etkiler mi?
- Hafta tatili: Ek 2. maddedeki izin süreleri, hafta tatili ücretine hak kazanma bakımından çalışılmış gibi sayılır (m.46/b). Mazeret izni kullanan işçinin hafta tatili ücreti kesilmez.
- Yıllık izin hakkı: Bu süreler yıllık izin hakkının hesabında da çalışılmış gibi sayılır (m.55/ı).
- Yıllık izinden düşme: Mazeret izni yıllık izne mahsup edilemez (m.56).
Puantajda mazeret izni nasıl gösterilir?
Ücretli mazeret izni çalışanın maaşından kesinti yapılmasına yol açmaz; bu yüzden puantajda ücretli izin olarak, devamsızlıktan ve ücretsiz izinden ayrı bir kodla işaretlenmelidir. En sık yapılan hata, mazeret izninin "gelmedi" olarak kalması ve ay sonunda eksik gün gibi düşülmesidir.
- İzin talebini yazılı alın (dilekçe ya da elektronik talep) ve olayı gösteren belgeyi özlük dosyasına ekleyin.
- Puantajda izin türünü ayrı yazın: evlilik, ölüm, babalık, engelli çocuk, koruyucu aile.
- Ücretli izinleri tam gün, koruyucu aile iznini ücretsiz gün olarak işleyin.
- Engelli çocuk izninde yıllık 10 günlük toplamı kişi bazında takip edin.
Ay sonu puantajını hazırlarken izin türlerinin nasıl ayrıştırıldığını puantaj nasıl hazırlanır rehberinde adım adım anlattık.
Ücretsiz araçPuantaj şablonu (Excel)Ücretli izin, ücretsiz izin ve devamsızlığı ayrı kodlarla işleyebileceğiniz ücretsiz aylık puantaj şablonu.HesaplaMertsis Digital ile
Mazeret izinleri puantaja kendiliğinden işlenir
- Çalışan izni telefondan ister; İK onaylar, reddeder ya da düzenleyip onaylar.
- İzinde ücretli mi ücretsiz mi olduğu yazar; iş günü hafta sonu ve resmî tatil düşülerek sayılır.
- Onaylanan izin puantaja kendiliğinden işlenir; mazeret izni devamsızlık gibi görünmez.
- Puantaj Luca (.xls) ve Logo dosyası olarak tek tıkla muhasebeye gider.
Sık sorulanlar
Babalık izni 2026'da kaç gün?
10 gün ücretli izin. 7578 sayılı Kanun'la 1 Mayıs 2026'dan itibaren 5 günden 10 güne çıkarıldı (İş Kanunu ek madde 2).
Evlilik izni kaç gün, ücretli mi?
İşçinin evlenmesi hâlinde 3 gün ücretli izin verilir. Bu izin yıllık izinden düşülmez.
Hangi yakınların ölümünde izin verilir?
Anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde 3 gün ücretli izin verilir. Kanun bu listeyi sayarak belirler; diğer yakınlar için izin, iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle tanınabilir.
Mazeret izni yıllık izinden düşülür mü?
Hayır. İş Kanunu'nun 56. maddesine göre yıl içinde verilen diğer ücretli ve ücretsiz izinler yıllık izne mahsup edilemez.
Engelli çocuğu olan işçiye kaç gün izin verilir?
En az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için, hastalık raporuna dayanarak yılda 10 güne kadar ücretli izin verilir. Anne ve babadan yalnızca biri kullanabilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, ek m.2, m.46, m.55, m.56, m.74
- 7578 sayılı Kanun, Resmî Gazete 01.05.2026, sayı 33240
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.