Ücretsiz izin nasıl verilir? Yazılı talep, SGK eksik gün kodu ve sağlık sigortası

Ücretsiz izin nedir?

Ücretsiz izin, iş sözleşmesi devam ederken işçinin çalışmadığı ve ücret almadığı dönemdir. Sözleşme askıya alınır, sona ermez. Kanunda iki tür ücretsiz izin vardır:

Kanunda sayılanların dışında kalan ücretsiz izin, örneğin uzun bir yurt dışı seyahati, ailevi bir mesele ya da eğitim için talep edilen izin, işçinin talebi ya da açık onayıyla verilir. Ücretsiz iznin bir üst sınırı kanunda yoktur, ancak süre uzadıkça sağlık sigortası ve prim günü sorunları büyür.

Ücretsiz izin nasıl verilir? Adım adım

1. İşçiden yazılı talep alın: başlangıç ve bitiş tarihi, gerekçe, işçinin imzası.
2. İşveren onayını yazılı verin. Belge hem işçinin hem işverenin imzasını taşımalıdır.
3. İznin başlangıç-bitiş tarihlerini puantaja ve izin kaydına işleyin.
4. Ay sonunda bu günleri SGK'ya eksik gün olarak doğru kodla bildirin.
5. İmzalı belgeyi özlük dosyasında saklayın; SGK isterse 15 gün içinde ibraz edin.

SGK'ya hangi eksik gün koduyla bildirilir?

Ücretsiz izinli olunan günler aylık prim ve hizmet belgesinde (muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde) eksik gün olarak gösterilir. SGK'nın e-Bildirge duyurusuna göre ücretsiz izin için üç kod kullanılır:

SGK, eksik gün kodlarını belirleme ve değiştirme yetkisine sahiptir. Bildirimden önce e-Bildirge'deki güncel listeyi kontrol edin.

Ücretsiz izinde sağlık sigortası (GSS) devam eder mi?

5510 sayılı Kanun'un 67. maddesine göre, İş Kanunu'nun 56. ve 74. maddelerindeki ücretsiz izinler dışında, bir takvim yılı içinde toplam bir ayı aşmayan ve işverence belgelendirilen ücretsiz izin sürelerinde çalışanın genel sağlık sigortalılığı devam eder.

Bir ayı aşan kısım için bu güvence yoktur. Uzun bir ücretsiz izin planlanıyorsa çalışanı önceden bilgilendirin; sağlık hizmeti hakkının nasıl süreceğini (örneğin eşi üzerinden bakmakla yükümlü kişi olarak) SGK'dan kontrol etmesini isteyin.

Ücretsiz izin yıllık izni ve hafta tatilini etkiler mi?

• Yıllık izin: Ücretsiz izin, İş K. m.55'te çalışılmış gibi sayılan süreler arasında yer almaz. Doğum sonrası 6 aylık ücretsiz iznin yıllık izin hesabında dikkate alınmayacağı m.74'te açıkça yazılıdır.
• Yıllık izinden düşme: İşverenin verdiği ücretsiz izin yıllık izne mahsup edilemez (m.56). Yani ücretsiz izni, yıllık izin bakiyesinden düşüp ücretli saymak mümkün değildir.
• Maaş: Aylık ücretli çalışanın ücretinden ücretsiz izin günleri düşülür; düşüm puantajdaki gün sayısına dayanır.

İşveren işçiyi tek taraflı ücretsiz izne çıkarabilir mi?

Kural olarak hayır. İş Kanunu'nun 22. maddesine göre işveren, çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak işçiye yazılı bildirerek yapabilir. İşçinin 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik işçiyi bağlamaz. Ücret almadan bekletilmek, ücret ve çalışma koşullarında esaslı değişiklik niteliğindedir.

İşçi değişikliği kabul etmezse işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı açıklayarak ve bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir; işçi de bu fesih için dava açabilir. Ayrıca ücretin sözleşmeye uygun ödenmemesi, işçiye m.24/II-e kapsamında haklı fesih imkânı verebilir. Zorlayıcı sebeplerle iş durursa ayrıca m.40'taki yarım ücret kuralı devreye girer. Bu durumlarda adım atmadan önce avukatınıza danışın.