Kart paslaşması nedir?
Kart paslaşması, bir çalışanın PDKS kartını başka bir çalışanın okutmasıdır. Genellikle sabah geç kalan ya da işe hiç gelmeyen kişi, kartını vardiyaya zamanında giren arkadaşına bırakır. Sistem kaydı eksiksiz görünür; işveren çalışılmayan saatin ücretini öder, puantaj ve fazla mesai yanlış hesaplanır.
Yargıtay ne diyor?
Yargıtay, başkasının yerine kart okutmayı İş Kanunu'nun 25/II-e maddesindeki doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış olarak değerlendiriyor ve işverene bildirimsiz ve tazminatsız (haklı) fesih hakkı tanıyor.
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| 9. HD, E.2025/6864, K.2025/8070, 20.10.2025 | 18 yıllık bir şef, işyerinde olmayan bir çalışanın kartını, o kişi çalışmış gibi okuttu. | Haklı fesih. İşverenin zarara uğramış olması şart değil; çalışmayan işçiye ücret ödenmesi yeterli. Kıdem ve ihbar tazminatı reddedilmeli. |
| 9. HD, E.2012/12264, K.2014/17821, 02.06.2014 | Hastalık izni alan işçi kartını arkadaşına bastırdı. | Haklı fesih; "geçerli fesih" kabulü bozuldu. |
| 7. HD, E.2013/11627, K.2013/17927, 31.10.2013 | Aynı olayda kartı basan arkadaş. | Onun feshi de haklı bulundu. |
Hem veren hem basan sorumlu
Kararlar birlikte okunduğunda, kartını veren de basan da tazminatsız çıkarılabiliyor. 2025 kararı ayrıca kıdemin uzun olmasının ve işverenin somut bir zarar ispatlayamamasının sonucu değiştirmediğini gösteriyor.
Ama ispat işverende
Haklı fesih için hilenin ispatlanması gerekir. Kartlı sistemlerde bu genellikle kamera kaydı, tanık ya da çalışanın gerçekte başka yerde olduğunu gösteren belgeyle olur. Hile çoğu zaman tesadüfen fark edilir; fark edilmeyen hileler ise aylar boyunca ödenen ücret olarak kalır.
Kart paslaşması nasıl önlenir?
Kalıcı çözüm, okutmayı kişiye bağlamaktır. Bunun için parmak izi ya da yüz tanıma bir seçenek değil: KVKK Kurulu'nun 2026/921 sayılı ilke kararına göre mesai takibi için biyometrik veri kullanmak hukuka aykırı (ayrıntısı). Biyometri olmadan hileyi önlemenin yolları:
- Sürekli değişen QR kod: Kod saniyede bir yenilenirse fotoğrafı çekilip başkasına gönderilemez.
- Kişinin kendi cihazıyla okutma: Okutma, çalışanın kendi şifreli telefonundan yapılırsa kart gibi elden ele geçmez.
- Konum doğrulama: Telefondan yapılan okutmada fabrika konumu kontrol edilir; evden ya da yoldan okutma reddedilir.
- Anlık liste: Vardiya başında içeride görünenler ile sahada olanlar karşılaştırılabildiğinde hile uzun süre gizli kalmaz.
- Yazılı kural: Kart ya da hesap paylaşmanın haklı fesih sebebi olduğu işyeri kurallarında yazılı olmalı ve imzayla duyurulmalı.
Mertsis Digital ile
Arkadaşı yerine okutma artık mümkün değil
- QR kod saniyede bir değişir; fotoğrafı çekilip başkasına gönderilemez.
- Telefondan girişte fabrika konumu kontrol edilir; uzaktan giriş yapılamaz.
- Vardiya başında içeride olan, gelmeyen ve izinli listesi panelde ve patronun telefonunda.
- Biyometrik veri toplanmaz; terminal, kiosk tablet ya da çalışanın telefonu yeterli.
Sık sorulanlar
Arkadaşı yerine kart basan işçi tazminatsız çıkarılabilir mi?
Yargıtay bu davranışı doğruluk ve bağlılığa aykırılık (İş Kanunu 25/II-e) sayıyor ve haklı fesih kabul ediyor. 9. HD'nin 20.10.2025 tarihli kararında 18 yıllık kıdeme ve somut zarar ispatlanmamasına rağmen kıdem ve ihbar tazminatı reddedildi.
Kartını arkadaşına veren işçinin durumu ne olur?
Yargıtay kararlarında hem kartını veren hem de basan çalışanın feshi haklı bulundu.
Kart paslaşmasını önlemek için parmak izi kullanılabilir mi?
Hayır. KVKK Kurulu'nun 2026/921 sayılı ilke kararına göre mesai takibi için biyometrik veri kullanmak açık rıza olsa bile hukuka aykırıdır. Sürekli değişen QR kod ve konum doğrulaması gibi biyometrik olmayan yöntemler kullanılmalıdır.
Kaynaklar
- Yargıtay karar arama
- 4857 sayılı İş Kanunu
- KVKK: İş yerlerinde güvenlik kamerası kullanımına dair kamuoyu duyurusu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavirinize danışın.